Een aantal jaren terug stelden we in onze vriendenkring
een eigen top 10 van Live concerten op. Een ‘best of’ van concerten waar we
ooit zelf waren geweest. Ik publiceerde mijn lijstje op mijn weblog in
willekeurige volgorde. Op nummer 7 stond ‘Underworld’. Ik schreef: “Een fysieke
ervaring. Volledig maar dan ook VOLLEDIG uit de pan. Ik was door- en drijfnat
die avond. En dat op mijn 48e…” Dat laatste blijkt achteraf niet te kloppen,
want ik was al 50 en zat er twee jaar naast. Underworld zou naar Nederland komen
op 9 november 2007. Om redenen die ik niet meer kan achterhalen werd het uiteindelijk
zeven weken later, 30 januari 2008 en niet in 2005 zoals ik destijds schreef. Ik
ben op dat moment beslist een Underworld fan, maar een novice wat betreft een
live optreden.

Ik ga met schoonzus K. en wat kennissen van haar. Het
concert is in de grote zaal van de Heineken Music Hal (HMH), de ‘Blackbox’. Ik
vind dat een geweldige zaal voor pop- en rockmuziek. Makkelijk te bereiken en
met de parkeergarage er naast is het helemaal ideaal. Het is op dat moment de
enige zaal in Nederland die speciaal is ontworpen voor versterkte muziek en
geen obstakels kent als pilaren en dergelijke. De HMH heeft zelfs al meerdere malen prijzen gewonnen als ‘Best
International Music Venue’ en ik kan niet anders dan dat onderschrijven. De
Heineken Music Hall (HMH) in Amsterdam heet vanaf 1 januari 2017 AFAS Live. Ik
vind dat geen sterke zet. De naam Heineken is wereldwijd een begrip, geen mens
kent AFAS. Maar ja, ‘ze’ zullen wel weten wat ze doen.

K. weet een plekje in de zaal vlak bij de PA waar je een
decimeter hoger staat dan de rest van het publiek en lekker kunt dansen.
Bovendien kun je, als je even wilt uitrusten, tegen het hek leunen wat rondom
de PA staat. Het blijkt een perfecte plek. Ik ervaar het optreden als totaal
verpletterend, ‘mind blowing’. Nee, ‘mind bending’. Misschien dat Massive
Attack (ook in de HMH) in de buurt komt, maar verder heb ik tot deze avond, maar ook daarna,
nooit meer zo iets meegemaakt. De muziek is een ongelofelijk ophitsende
elektronische muur van geluid waar geen mens bij stil kan blijven staan. Karl
Hyde, de zanger, is de meest gepaste vocalist bij deze muziek en weet de sfeer
nog opzwepender te maken. Underworld is een lichamelijke en geestelijk ervaring ‘dat het een aard heeft’. De geluidsdruk is verpletterend maar zo goed
afgesteld dat het geen pijn doet. De bassen doen je broekspijpen en ingewanden meetrillen
maar dat hoort er bij. Iedereen gaat deze avond ‘ballistic’, van jong tot oud,
als één man. Op een gegeven moment ben ik K. kwijt in de massa. Mijn rug begint
wat op te spelen en het laatste kwartier van het meer dan twee uur durende optreden
ga ik op de tribune zitten. K. en de anderen vind ik niet meer terug.

Als ik buiten kom op de ArenaA Boulevard is het net boven
het vriespunt. Ik voel niets van de kou want ik ben nog doornat van het zweet.
Ik zit ook nog ergens op een planeet aan de rand van het zonnestelsel. Voordat
u verkeerde associaties krijgt, het is een ‘natural high’. Woorden schieten te
kort voor deze ervaring. Het was echt ongelofelijk, niet normaal. Maar de
realiteit is hard: PSV-AJAX is net afgelopen in de Arena en ik maak me als een
speer uit de voeten om de verkeerschaos voor te zijn. Hoe de anderen zijn thuis
gekomen weet ik niet meer.

Underworld bestaat, sinds jaar en dag, uit Karl Hyde en
Rick Smith. Karl is bijna 60 jaar en Rick is 57. Geen jonkies dus en muzikanten
om serieus te nemen. Ze timmeren al decennia aan de weg, ook met anderen trouwens. Karl is tegenwoordig
ook solo actief en maakt zelfs muziek met Brian Eno. Rick is de techneut, de
DJ, de componist. Karl is de zanger, medecomponist en de eeuwige performer
tijdens live optredens. Underworld bestond lang geleden ook uit andere leden
maar die haakten in de loop der jaren toch af. Underworld brak door bij het grote publiek met
hun muziek uit de totaal waanzinnige film ‘Trainspotting’ (ook een aanrader van
de eerste orde). We zijn inmiddels 20 jaar verder, de mannen worden een dagje
ouder en ik veronderstel dat Underworld bij jongeren onbekend is. Jammer, want
deze kerels zijn in mijn ogen de aartsvaders van de hedendaagse DJ- en partymuziek.
Alleen 100 x beter…

Een snelle oppervlakkige luisteraar van de muziek van
Underworld zou het misschien wegzetten als feestmuziek voor jongeren. Techno,
DJ, partyflock, maar dat vind ik een wat te zuinige analyse. Het is zeker
feest- en dansmuziek, maar dan met wat extra’s wat moeilijk te duiden valt. Deze
muziek moet je beleven, voelen en luisteren. Dat geldt natuurlijk ook voor
moderne techno en sommige DJ muziek, maar die kunnen de concurrentie met deze
‘oer-techno’ muzikaal niet aan wat mij betreft. Deze muziek is toch van een
andere orde. Underworld maakt elektronische muziek waar men allerlei affiches
opplakt: house, trance, techno, dance, breakbeat, experimental, synthpop en nog
vele andere. Het zal wel. Underworld is voor mij ritmisch
gezien 100% raak. Ik kan en wil niet anders dan bewegen en dansen. Dat laatste
lijkt in mijn geval natuurlijk nergens op, maar dat maakt niet uit. Deze muziek
geeft een energie, niet gewoon!

‘Dus daarna aardig wat Underworld concerten gezien zeker?’
Eh…, om eerlijk te zijn niet. Ik durf eigenlijk niet zo goed omdat ik bang ben
dat het tegenvalt. De mannen zijn inmiddels weer een paar keer in Nederland geweest
en heb echt om genoemde reden deze concerten voorbij laten gaan. Volgend jaar
komen ze weer. Twee avonden in Tivoli in Utrecht. Ik heb gebeld met Tivoli.
Aardig meisje aan de telefoon, maar zitten kan ik vergeten. Helaas, het wordt
voor mij dus een ‘no go’.

Maar, met de komst van Karl en Rick in het verschiet
besloot ik deze week toch ook eens even te kijken op Youtube. Wat zouden de
heren er tegenwoordig van bakken? Het lijkt niet verkeerd, maar… sapristie, wat
kom ik daar nu weer voor een filmpje tegen? ‘Underworld, Heineken Music Hall, 30
Januari 2008’. Wat is dat nu weer? Ik ga het u vertellen. Tijdens een aantal
concerten in die periode, Amsterdam dus ook, kon je direct na het optreden een
CD kopen met de soundboard opname van het concert waar je net was geweest. Nergens
anders dus. De concerten stonden na 5 minuten van het concert ook een tijdje
online op de Underworld website. Toen ik het las herinnerde ik mij dat weer. Van die CD hoorde ik destijds ook pas toen ik al thuis was. Een zekere mijnheer ‘UnderworldFan94’ heeft de
CD en nog een hele zwik andere concerten uit die periode online gezet op
Youtube. Geen bewegende beelden dus, maar een muziekstream. Allemaal concerten
van meer dan 2 uur. Het is uiteraard compressie formaat, maar met een
audiotrack van ± 175 Kbps VBR (Variable Bit Rate) is de kwaliteit meer dan
uitstekend, zeker voor dit soort muziek. Amsterdam springt er audiofiel ook nog
eens positief uit. Daar was dus werk aan de winkel voor mij, maar het resultaat
is geweldig. Tip van de week dus voor de liefhebbers. Vanwege eventuele schendingen van auteursrechten plaats ik geen hyperlink. U vindt het zelf wel.

Ik ben hier zo blij mee, ik kan het u bijna niet
uitleggen. Eén van mijn allerbeste concertervaringen ooit en ik kan het net zo
vaak laten herleven als ik wil. De eerlijkheid gebied wel te zeggen dat de euforie het eerste deel van het concert betreft, de eerste CD dus. In de tweede helft kakt het allemaal een beetje in. In een e-mail aan vrienden destijds doe ik verslag van de avond en beschrijf ik het ook precies zo. In mijn herinnering was het van A tot Z fantastisch en door de tijd werd dit concert steeds beter en legendarischer. Zo zie je maar, een mens onthoud doorgaans de leuke dingen en dat is meestal maar goed ook. Nadeel van dit soort muziek: écht goed luisteren kan pas als alle buren weg zijn. Eigenlijk moet de hele straat leeg zijn. Ik geloof dat het tijd wordt voor een goeie
headset.