Afgelopen week, op 5 januari 2015, overleed Pierre Boulez in de leeftijd van 90 jaar. Aanvankelijk was hij vooral componist en aanjager van
vernieuwende en ook elektronische (moderne) muziek. Naam en faam voor het grote
publiek kwam echter pas met het dirigeren, waar hij zich, altijd zonder ‘baton’, in de tweede helft van
zijn leven mee bezig hield.

Boulez’ composities ken ik niet en daar moet ik misschien
eens wat aan doen. Dat ik hier aandacht aan hem besteed heeft alles te maken
met Frank Zappa. Zappa is natuurlijk vooral bekend als rockmuzikant uit de
vorige eeuw, maar was ook een componist van modern klassiek werk. Het kostte Zappa
tijdens zijn leven de nodige moeite zijn ‘serieuze’ muziek gespeeld te krijgen.
Zijn imago als eigenwijze querulant én clowneske grappenmaker op live-podia hielp daar ook niet bij. Met het nemen van de nodige hindernissen kreeg Zappa het,
tijdens zijn leven, toch voor elkaar een aantal composities te laten uitvoeren
door klassieke ensembles en zelfs het London Symphony Orchestra.

Ik ga hier verder geen uitgebreid verhaal over Frank’s
‘serieuze’ ambities en composities ophangen, maar de titel van Zappa’s
uitstekende biografie ‘Electric Don Quixote’ (Neil Slaven, Omnibus, 1994), zegt
wel genoeg. Eén van Frank’s meest prominente orchestrale registraties is ‘The
Perfect Stranger’ uit 1984. ‘Conducted by Pierre Boulez and performed by
Boulez’s Ensemble InterContemporain’. Het is bijzonder werk en doet denken aan
Ives, Bartok, Edgard Varèse en dergelijke. Geen gemakkelijke kost, maar beslist
uitdagend.

De positieve stelling die Boulez in duidelijke bewoordingen
innam ten aanzien van ‘popmuzikanten’ bleek een verademing. Het deed destijds de
nodige stof opwaaien in de behoudende wereld van de klassieke muziek. Boulez
zag dat er wel meer te halen was bij Frank Zappa dan schuine moppen en lange
gitaarsolo’s. Zappa’s muzikale visie, bekendheid en bijzondere ‘scores’ hielpen
Boulez’ queeste om behoudende muzikale forten neer te halen. Of het geholpen
heeft is lastig vast te stellen. Maar, al met al, Boulez’ erfenis en zijn
historie met Frank Zappa was en is voldoende reden voor mij om hem hier te
memoreren.